Wstęp

Stres towarzyszy nam na co dzień i nie zawsze zdajemy sobie sprawę z tego, jak wpływa na nasze zdrowie. Najczęściej mówi się o problemach z sercem, układem pokarmowym czy snem. Tymczasem stres ma ogromny wpływ także na jamę ustną i zęby. Objawia się przede wszystkim zaciskaniem szczęk, zgrzytaniem zębami (bruksizmem), a w konsekwencji ścieraniem szkliwa, bólami głowy czy nawet zaburzeniami stawu skroniowo-żuchwowego.

Zaciskanie szczęk – niewidoczny nawyk stresowy

Pod wpływem stresu wiele osób nieświadomie zaciska szczęki – w pracy, podczas prowadzenia auta czy nawet w czasie snu.

Skutki:

• nadmierne obciążenie mięśni żwaczy,
• bóle szczęki i głowy,
• mikropęknięcia szkliwa,
• większe ryzyko ścierania zębów.

Bruksizm – zgrzytanie zębami w nocy

Bruksizm to parafunkcja, czyli nieprawidłowy nawyk, polegający na zgrzytaniu zębami podczas snu. Występuje często u osób narażonych na przewlekły stres i napięcie emocjonalne.

Objawy bruksizmu:

• ścieranie powierzchni zębów,
• pęknięcia szkliwa i wypełnień,
• bóle mięśni twarzy, szyi i karku,
• bóle głowy i migreny,
• trzaski w stawie skroniowo-żuchwowym.

Ścieranie szkliwa – konsekwencje przewlekłego napięcia

Ścieranie szkliwa (erozja mechaniczna) to częsta konsekwencja stresu i bruksizmu.

Skutki:

• zęby stają się krótsze i bardziej płaskie,
• pojawia się nadwrażliwość na zimno, ciepło i słodkie,
• większa podatność na próchnicę i pęknięcia,
• pogorszenie estetyki uśmiechu.

Zaburzenia stawu skroniowo-żuchwowego (SSŻ)

Długotrwały stres i zgrzytanie zębami mogą doprowadzić do problemów ze stawem łączącym żuchwę z czaszką.

Objawy:

• trzaski i przeskakiwanie przy otwieraniu ust,
• ograniczona ruchomość żuchwy,
• bóle promieniujące do ucha, szyi i barków.

Jak radzić sobie ze stresem i jego skutkami dla zębów?

1. Ochrona mechaniczna

• Szyny relaksacyjne – indywidualnie dopasowane przez stomatologa, chronią zęby przed ścieraniem w nocy.
• Nakładki sportowe – mogą być pomocne u osób z silnym zaciskaniem szczęk także w dzień.

2. Leczenie objawowe

• zabiegi odbudowy zużytego szkliwa kompozytami lub licówkami,
• leczenie ortodontyczne przy zaburzeniach zgryzu,
• terapia bólu mięśni i stawów (fizjoterapia stomatologiczna).

3. Radzenie sobie ze stresem

• techniki relaksacyjne: joga, medytacja, ćwiczenia oddechowe,
• aktywność fizyczna – redukuje napięcie mięśni,
• dbanie o higienę snu – regularny rytm dnia, unikanie kofeiny wieczorem,
• w niektórych przypadkach wsparcie psychologa lub terapeuty.

Kiedy zgłosić się do stomatologa?

• jeśli zęby stają się krótsze, ścierają się lub pojawia się nadwrażliwość,
• gdy zauważysz trzaski lub ból w stawie skroniowo-żuchwowym,
• jeśli często budzisz się z bólem szczęki lub głowy,
• gdy partner/partnerka zauważy, że zgrzytasz zębami w nocy.

Podsumowanie

Stres ma ogromny wpływ na zdrowie jamy ustnej. Zaciskanie szczęk, bruksizm i ścieranie szkliwa to problemy, które mogą prowadzić do poważnych uszkodzeń zębów i zaburzeń stawu skroniowo-żuchwowego. Kluczem do ochrony zębów jest szybka diagnoza, stosowanie szyn ochronnych oraz praca nad redukcją stresu. Dzięki temu można uchronić się przed konsekwencjami, które z czasem stają się trudne do odwrócenia.